Kopenhagen
Vandaag begint in Kopenhagen de wereldklimaatconferentie. Wereldleiders staan voor de opgave om een klimaatakkoord te sluiten waar ze mee thuis kunnen komen. Niet alleen vandaag, maar zeker ook voor de generaties van morgen en overmorgen.
De afgelopen is er volop gesproken over Kopenhagen. De verwachtingen lopen uiteen langs het hele spectrum. Van optimistisch tot ronduit pessimistisch. Daarnaast zijn er velen die de mening zijn toegedaan dat door "Climategate" iedere hoop op een klimaatakkoord op voorhand de grond in is geboord. Dat de hoge ambities van Kopenhagen door de tegencampagne van verregaande afspraken niet echt wordt ondersteund is een gegeven. Maar ik hoop van harte dat de wereldleiders die van 7 - 18 december aanschuiven in Denemarken oog hebben voor meer dan alleen de hype: de toekomst van deze wereld.
Het is gemakkelijk om jezelf te verschuilen achter de stelling dat de opwarming van de aarde een fabel is. Een ding is zeker geen fabel: onze natuurlijke energiebronnen raken uitgeput. Wanneer je dus niet gelooft in global warming, kun je wat mij betreft niet om de uitputting van onze gas- en oliereserves heen. Dat betekent dat er werk gemaakt moet worden van een duurzame houding bij de hele wereldbevolking. Ik hoop dat Kopenhagen daarin een nieuwe mijlpaal kan vormen.
Het praten over Kopenhagen is gemakkelijk. Maar heeft wat minder te maken met de lokale politiek. Zoals de slogan het in de jaren negentig zei: "een beter milieu begint bij jezelf". Op dat punt timmeren we hier in Groningen hard aan de weg. Ik heb weinig met titels, vind zelfs dat dit gemeentebestuur soms iets te veel in de etalagemodus zit (kijk eens hoe goed we zijn), maar dat Groningen het goed doet op het gebied van duurzaamheid is een gegeven. Aan deze ambitie wordt een vervolg gegeven met een duurzaamheidscentrum in de Openbare Bibliotheek. Deze vestiging leverde in de raadsvergadering van 1,5 week geleden verhitte discussies op. Hoewel Student en Stad ook wel de voordelen van vestiging op CiBoGa ziet, ben ik overtuigd door de initiatiefnemers die aangeven dat het tijd is om nu te handelen. En daar ben ik het wel weer mee eens. Wij als politici hebben toch al snel de neiging om een beslissing voor ons uit te schuiven en weer om een nieuw onderzoek te vragen. Soms is er genoeg gepraat en is het tijd om tot actie over te gaan. Ik ben erg benieuwd hoe het duurzaamheidscentrum zal aanslaan.
Een laatste voorbeeld uit de lokale praktijk. Ruim twee weken geleden hebben ruim 2500 mensen in Path? kunnen kijken naar "The Age of Stupid" een film van Franny Armstrong die een beeld geeft over de aarde in 2055. De centrale vraag is: hoe heeft het zo fout kunnen gaan? Ik had de eer om voor een tweetal voorstellingen een korte inleiding te houden om daarin aan te geven waarom de gemeente Groningen deze film gratis vertoond. Ik moet zeggen dat het een inspirerende ervaring is om voor een volle zaal 1 te staan (waar ik normaal gesproken alleen maar zit om naar de nieuwste blockbusters te kijken) en de aanwezigen, ge?nteresseerd of onge?nteresseerd, een korte boodschap mee te geven dat het heel erg gemakkelijk is om zelf actie te ondernemen: het licht uitdoen wanneer je de keuken verlaat, geen plastic tasje meenemen in de winkel, gebruik maken van fiets, benenwagen of openbaar vervoer. Eigenlijk is het allemaal zo simpel. Zolang je er zelf maar even bij stilstaat. Dat is ook mijn hoop voor Kopenhagen vandaag en Groningen voor morgen: dat we er even bij stilstaan en vervolgens in beweging komen...
Ter inspiratie bij deze weblog nog een filmpje van YouTube, waar Seven Suzuki uit Canada in 1992 een vergadering van de Verenigde Naties in Rio de Janeiro (Earth Summit) toesprak.
Reacties
De koers waar we als planeet op zitten, is die van zelf-destructie. En kennelijk is er niets of niemand die daar iets tegen kan doen.
De reden daarvan is uiteraard duidelijk: zolang er onder het kapitalisme winst gemaakt kan worden door het verpesten van het klimaat, zal uitstoot van broeikasgassen doorgaan. Het kapitalisme is niet in staat zich - om een toekomst te hebben - enige beperkingen op te leggen.
We zien dat ook aan het banken drama en de volledig uit de hand gelopen financiele bonussen voor de topbankiers. En ondanks de miljarden die regeringen daar in gestopt hebben, zijn die banken nog steeds ongeleide projectielen met ongeleide directeuren en beloningen beleid.
Een economische crisis of recessie is (zo beweren althans de verantwoordelijken) niet aan te zien komen, laat staan te voorkomen. 'Officieel' zijn we uit de recessie, maar de echte klappen (de werkloosheid en allerlei andere bezuinigingen) komen er nog aan. We weten al wie daarvan de zwaarste klappen zullen ondervinden: de gewone werknemers en afhankelijken van een uitkering, die part noch deel hebben gehad aan het ontstaan van de crisis.
Evenzeer is dit het geval met de klimaat crisis. Juist die landen die part noch deel hebben gehad aan de opwarming, krijgen daarvan de zwaarste klappen.
Niettemin heb ik naar de toekomst toe de hoop dat dit soort vraagstukken oplosbaar zijn.
Want uiteindelijk zal ook de massa van de bevolking tot het inzicht komen, dat het zo niet langer kan doorgaan, en zal ze eissen dat de kapitalistische markt beteugeld wordt. De mens is geen slaaf van de economie, maar de economie dient (het voortbestaan van) de mens. Een stelsel van produceren waarin sprake is van produceren voor de maatschappelijke behoefte, in plaats van de maximalisering van de winsten, is uiteindelijk de enig mogelijke keuze. Grondstoffen en productiemiddelen moeten gewoon democratisch bezit worden, in dienst staan van de mensheid, en de toekomstige overlevingsmogelijkheden van mens dier en natuur niet vernietigen, maar juist dienen.
Het klimaat en de politieke mogelijkheden om de klimaatverandering tegen te gaan, tenslotte, worden vaak als een onmogelijkheid beschouwd, omdat klimaatbeleid in tegenstelling wordt gebracht met economie. Wil je minder uitstoot, dan moet je minder produceren.
Maar deze tegenstelling is grotendeels een valse tegenstelling. Want je kunt ook produceren zonder het klimaat te vernietigen. Je kunt zelfs produceren waardoor het klimaat verbeterd.
Stroom of energie kun je immers volledig klimaat neutraal opwekken, zonder eindige energiebronnen te gebruiken. Voorts zal olie, gas en kolen niet in onbeperkte mate aanwezig zijn, en zal ruim voordat ze opraken, schaarste en bijgevolg duurte optreden.
Neem daarbij dat opwekkingsmethoden voor duurzame energie steeds rendabeler en goedkoper worden, en in steeds grotere hoeveelheden worden geproduceerd, en het is duidelijk dat de conventionele energieopwekking, zijn langste tijd gehad heeft.
Er zijn grote projecten in de planning en in voorbereiding, die het toekomstige energiebeleid een geheel andere wending kunnen geven. Te denken valt daarbij aan het grootschalige Desertec (www.desertec.nl) project, dat beoogd electra te produceren voor europa middels geconcentreerde zonne-energie uit woestijngebieden in Noord afrika en het midden-oosten. Met als groot voordeel dat ook schoon zoet water wordt geproduceerd. Dergelijke projecten staan ook in de planning voor andere woestijngebieden op aarde: australie, de gobi woestijn, etc.
Hiervan valt al met al meer te verwachten dan van klimaat akkoorden.
En er valt uiteraard veel meer te doen. Bouw van woningen die klimaat/energie neutraal zijn (extra isolatie, gebruik van grondwarmte en warmtepomp en zonnecellen), en die met toekomstige energieprijzen voordeliger zijn dan bestaande energie-zuinige woningen. Electrisch rijden, met de mogelijkheid de accu met goedkope windstroom 's nachts op te laden.
Dergelijke ontwikkelingen vallen binnen enkele jaren te verwachten, als olieprijzen weer gaan stijgen of extra belastingen worden geheven op energie.
En tenslotte zou het taboe op het belasten van de florisante winsten van de olie- en gasmultinationals ook eens op de agenda moeten komen. Immers, uit de reportage van Zembla bleek dat deze multinationals bijna geen cent belasting betalen. Hoe schaarser gas en olie zal worden, des te hoger de winsten.
Deze winsten kunnen prima ingezet worden om te investeren in verduurzaming van de energievoorziening. Dat is geen slecht economisch beleid, maar juist goed economisch beleid, omdat de kosten van aardgas en oliewinning fors zijn gestegen, en alternatieven straks (of nu al) economisch rendabeler zijn.